Candy Candy

Ποιος από εμάς δεν πληγώθηκε όταν ο Άντονυ έπεσε από το άλογο – θυμάμαι εκείνο το απόγευμα που προβλήθηκε το επεισόδιο, περπατούσα στους δρόμους μετά και δεν μπορούσα να το πιστέψω -, δεν αισθάνθηκε οργή για τον εκβιαστικό σχεδόν τρόπο με τον οποίο η Σουζάνα κράτησε τον Τέρυ κοντά της – εντάξει θα μου πείτε του έσωσε τη ζωή, ναι, καλά, αλλά όλοι ξέρουμε πως ο Τέρυ και η Κάντυ έπρεπε να είναι μαζί, διαφορετικά δε γινότανε, έλα μου ντε – ή αγωνία για το ποιος είναι τελικά ο Μεγάλος Θείος Ουίλιαμ – φανταζόμουν τότε, όπως όλοι μας νομίζω, καμιά μεγάλη πατρική φιγούρα, με άσπρα μαλλιά, μακριά λευκή γενειάδα και τη σχετική κοιλιά, να λέει πώς την προστάτευε όλον αυτόν τον καιρό. Μην αναφέρω τώρα τις μηχανορραφίες του Νηλ και της Ελίζας. Ποιος ο Νήλ, που την ήθελε δική του. Αμ δε. Μα καλά, όλα σε αυτήν την υπέροχη κοπέλα έπρεπε να τύχουν, σε αυτήν την προσωποποίηση της καλοσύνης;! Ποιας καλοσύνης, αγιότητας έπρεπε να γράφω. Θυμάμαι πώς πέρασε η Κάντυ τις εξετάσεις για τη σχολή νοσοκόμας. Ε, πώς να μη τη δεχτεί η διευθύντρια της σχολής.

In Memoriam…

Mstislav Leopoldovich Rostropovich, 27.03.1927-27.04.2007

L’ animateur

Ιδού:

E. R. Dodds: Οι Έλληνες και το παράλογο ΙV – Επίλογος

Τα τρία τελευταία κεφάλαια του βιβλίου είναι καταπληκτικά, ειδικά αν κάποιος δεν έχει τις γνώσεις που εγώ δεν είχα πριν να διαβάσω το βιβλίο. Εκεί σκιαγραφείται η άνοδος και η σημασία του ελληνικού ορθολογισμού, αυτό που ο ελληνικός ορθολογισμός κόμισε στην ανθρώπινη εξέλιξη, το ιδιαίτερο εκείνο στοιχείο που, όπως γράφει ο Ελύτης, “γενικά, θεωρούμε σαν ελληνικό θαύμα” – μαζί όμως με αυτό και οι αιτίες που οδήγησαν στην ‘…χρεοκοπία του’. “Πράγματι είναι την εποχή αυτή που η υπόληψη των Ελλήνων για το ανθρώπινο Λογικό εκφράζεται με την μεγαλύτερη εμπιστοσύνη… η θεότητα έχει πάψει να είναι συνώνυμη με την αυθαίρετη Δύναμη κι έχει γίνει, αντίθετα η ενσάρκωση ενός λογικού ιδανικού… Ο Ζήνωνας, βέβαια διεκήρυττε ότι οι ναοί είναι περιττοί – ο αλήθινος ναός του Θεού είναι το ανθρώπινο πνεύμα… δεν υπάρχει καμιά ‘άλογη ψυχή’ που να μπορεί να συναγωνισθεί το λογικό: τα λεγόμενα πάθη είναι απλά σφάλματα της κρίσης, ή νοσηρές διαταραχές που προέρχονται από σφάλματα της κρίσης. Διορθώστε το σφάλμα και η διαταραχή θα σταματήσει αυτόματα, αφήνοντας έτσι το πνεύμα ασυγκίνητο από χαρά ή λύπη, αδιατάρακτο από ελπίδα ή φόβο, ‘απαθές, ανάλγητο, τέλειο’… θα πρέπει να απορρίψουμε, λέει ο Αριστοτέλης, τον παλαιό κανόνα της ζωής που συνιστά ταπεινότητα και προτρέπει τον άνθρωπο να σκέφτεται με μέτρα ανθρώπινα· επειδή ο άνθρωπος έχει μέσα του κάτι θείο, το πνεύμα, και όσο χρόνο μπορεί να ζει σ’ αυτό το επίπεδο της εμπειρίας, πρέπει να ζει σαν να μην ήταν θνητός… Για τον φιλόσοφο, το ουσιαστικό μέρος της θρησκείας [...] βρισκόταν [...] σε ένα σιωπηλό σταχασμό του θείου και στη βαθιά κατανόηση της συγγένειας το ανθρώπου με αυτό…” Στο σημείο αυτό θα ήθελα να κάνω μερικές παρατηρήσεις.

E. R. Dodds: Οι Έλληνες και το παράλογο ΙIΙ – Τα αγαθά της μανίας (συνέχεια)

“…

Ακόμη και αυτό που ζητούσε ο Πίνδαρος από τις Μούσες ήταν πάλι η αλήθεια. ‘Μάντευε, Μούσα,’ λέει, ‘και εγώ θα γίνω ο εκφωνητής (προφατεύσω)’. Οι λέξεις που χρησιμοποιεί είναι οι τεχνικοί όροι των Δελφών· η παλαιά αναλογία ανάμεσα στην ποίηση και στη μαντεία υπονοείται εδώ. Αλλά παρατηρήστε πως αυτός που παίζει το ρόλο της Πυθίας δεν είναι ο ποιητής αλλά η Μούσα. Ο ποιητής δε ζητά να ‘δαιμονισθεί’ ο ίδιος, αλλά μόνο να ενεργήσει ως ερμηνευτής της εκστασιασμένης Μούσας. Κι αυτό φαίνεται πως είναι η αρχική σχέση. Η επική παράδοση παρουσιάζει τον ποιητή να παίρνει μία γνώση αφύσικη από τις Μούσες, αλλά όχι να πέφτει σε έκσταση ή να κατέχεται δαιμονικά απ’ αυτές.

E. R. Dodds: Οι Έλληνες και το παράλογο ΙI – Τα αγαθά της μανίας

Στο τρίτο κεφάλαιο, που τιτλοφορείται “Τα αγαθά της μανίας”, ο Dodds εξετάζει τους τύπους της θεϊκής κατοχής. Παραθέτει την διάκριση του Πλάτωνα σε τέσσερεις τύπους:
1. Προφητική μανία, που έχει προστάτη θεό τον Απόλλωνα
2. Τελεστική ή τελετουργική μανία, που έχει προστάτη θεό τον Διόνυσο
3. Ποιητική μανία που εμπνέουν οι Μούσες
4. Ερωτική μανία που εμπνέουν η Αφροδίτη και ο Έρως
και εξετάζει τους τρεις πρώτους (τον τελευταίο εξετάζει στο 7ο κεφάλαιο που αφιερώνει στον Πλάτωνα).
Θα αντιγράψω σήμερα το τέλος του τρίτου κεφαλαίου που αναφέρεται στην ποιητική μανία – εξαιτίας χρονικών περιορισμών θα το κάνω αυτό σε δύο μέρες, σήμερα το πρώτο μέρος.

E. R. Dodds: Οι Έλληνες και το παράλογο Ι

Ολοκλήρωσα αυτές τις μέρες την ανάγνωση του εξαιρετικού βιβλίου του E. R. Dodds, “Οι Έλληνες και το παράλογο”. Το βιβλίο αυτό με έκανε να συνειδητοποιήσω πολλές ασυνέπειες, ανακολουθίες και αντινομίες της σκέψης και της συμπεριφοράς μου και να δω επίσης από πού προέρχονται πολλές από τις λαϊκές παραδόσεις και συνήθειες που επιζούν ακόμη στην καθημερινή μου/ μας πρακτική. Γι’ αυτούς τους λόγους και για μερικούς επιπλεόν, που θα αποκαλύψω στη συνέχεια, σκοπεύω να του αφιερώσω μια σειρά από posts, τα οποία ελπίζω να ολοκληρώσω μέχρι την Κυριακή του Πάσχα.