Fratres

Arvo Pärt: Fratres. Philarmonia Orchestra, Neeme Järvi.

6 responses to “Fratres

  1. Σε Mac δεν μπορώ να ακούσω το κομμάτι από τον Safari. Παίζει μια χαρά στον Firefox. Στον Firefox όμως έχει πρόβλημα όταν πάω να γράψω comment (σαν αυτό) στα ελληνικά.

    Ο μινιμαλισμός του Pärt και κάποιων άλλων συνθετών από χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ (πχ Henryk Górecki, Wojciech Kilar) έχει ονομαστεί (για να διαχωριστεί από το στυλ των δυτικών πχ Glass, Reich, Nyman κτλ) λευκός ή πνευματικός μινιμαλισμός. Η τεχνικές των συνθετών αυτών χαρακτηρίζονται από -θα έλεγα- εξουθενωτικά αυστηρή απλότητα, καθόλου εύκολο να επιτευχθεί και ακόμα περισσότερο να λειτουργήσει.

    Στο Fratres έχουμε μια τέλεια συμμετρική δομή: η αρχική φράση επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά. Σε κάθε επανάληψη λίγο και πιο μεγάλη ώστε η μελωδία τελικά να περιλαμβάνει όλους τους φθόγγους του τρόπου που είναι γραμμένο το κομμάτι. Μετά ακολουθεί η καρκινική πορεία: σε κάθε επανάληψη η φράση μικραίνει μέχρι να φτάσει ακριβώς στην αρχική της μορφή.
    Μια τόσο απλή και αυστηρή τεχνική δεν είναι εύκολο να δώσει ενδιαφέροντα αποτελέσματα, αλλά ο Pärt το καταφέρνει.

    Το Fratres το έχω βρει σε έξι ή έφτα διαφορετικές εκδοχές (για ορχήστρα όπως εδώ, και για διαφορετικούς συνδυασμούς συνόλων μουσικής δωματίου)

    Η εκτέλεση του Järvi (ο τίτλος του cd που περιέχει το κομμάτι είναι Collage) είναι η καλύτερη που έχω βρει. Πολύ δύσκολα άλλος μαέστρος και σύνολο να φτάσουν σε υψηλότερο επίπεδο από αυτό.

  2. Δεν το έχω σαν αντικείμενο καθόλου.. Όμως αυτό που άκουσα με ευχαρίστησε. Μ’ άρεσε ))

  3. @ al3xandros

    Σ’ ευχαριστώ για τα τεχνικά σχόλια. Ακριβώς τα ίδια προβλήματα έχω κι εγώ. Στο Safari πχ μπορώ να γράψω μόνο html, ενώ στον Firefox λειτούργει καλύτερα ο visual code, με προβλήματα όμως όπως ανέφερες στις γραμματοσειρές.

    Όσο για τη σύγκριση ανατολικού και δυτικού μινιμαλισμού, ας το θέσουμε έτσι γεωγραφικά, οι διαφορές είναι εμφανείς στις πνευματικές προϋποθέσεις/ προθέσεις των δύο κατευθύνσεων. Στη μουσική του Pärt είναι τρομερά εμφανής η σλαβική ορθόδοξη εκκλησιαστική παράδοση. Ανάλογα στους Αμερικανούς μινιμαλιστές φαίνεται η πρόθεση να ακολουθήσουν τις παραδόσεις του διαλογισμού του Ζεν Βουδισμού. Θα μπορούσε κανείς να επεκταθεί πολύ σε αυτό το ζήτημα και να αναλύσει τις διαφορές στην προσέγγιση της πνευματικότητας στις δύο αυτές παραδόσεις.

    Για τον τρόπο που δουλεύει ο Pärt και τα αποτελέσματά του συμφωνώ. Ο ίδιος ονομάζει το στυλ του tintinnabuli, δηλαδή κωδωνοκρουσία. Περαιτέρω υπάρχει αυτό το άρθρο στην wikipedia

    http://en.wikipedia.org/wiki/Tintinnabuli

    @ mauve_all

    Καλησπέρα mauve_all. Τι ακριβώς ενννοείς πως δεν το έχεις σαν αντικείμενο καθόλου; Αν εννοείς τα τεχνικά στοιχεία, δε χρειάζεται. Αρκεί που σου άρεσε. Προτείνω να ψάξεις να ακούσεις το Spiegel im Spiegel. Αυτή τη στιγμή δεν το έχω, αλλά μόλις το βρω θα στο στείλω.

  4. @wonderfully.unpredictable
    Οι αμερικανοί μινιμαλιστές είναι πιο «φασαριόζοι» (δεν το λέω αρνητικά αυτό) και όσο γνωρίζω οι συνθετικές τεχνικές τους δεν είναι σε καμιά περίπτωση τόσο κλειστές και αυτοαναφορικές όπως στον Pärt. Το Spiegel im Spiegel που αναφέρεις είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα.

    Πολύ σωστή επίσης η παρατήρησή σου για τη σχέση των αμερικανών μινιμαλιστών με τη φιλοσοφία ζεν. Και βέβαια αυτό συμβαίνει εξαιτίας του «πνευματικού τους μπαμπά» του John Cage, στον οποίο εξάλλου οφείλουμε και τον μινιμαλισμό αυτόν καθαυτόν. Να επισημάνω όμως πάλι ότι στον Cage σημαντική επιρροή εκτός από τα ανατολικά φιλοσοφικά συστήματα ήταν και η μουσική του Erik Satie, ειδικά αυτό που ο Satie ονόμαζε furniture music (έργα όπως οι περίφημες Vexations ένα μέτρο που επαναλαμβάνεται χίλιες φορές).

    Που μας φέρνει πίσω στους δυτικοευρωπαίους μινιμαλιστές όπως ο Ολλανδός Louis Andriessen. Εδώ έχουμε έναν «άγριο» αιχμηρό μινιμαλισμό με τολμηρή αρμονία και πολύπλοκη ρυθμική οργάνωση . Είναι ο μινιμαλισμός που βρίσκεται πιο κοντά στην μουσική πρωτοπορία. (ιδιαίτερα χαρακτηριστικό έργο του Andriessen που αξίζει να αναζητήσετε είναι το Hoketus)

  5. @ al3xandr0s

    Τον Andriessen δεν τον γνωρίζω. Θα το ψαξω. Danke.

  6. O al3xandr0s ανέφερε σε ένα προηγούμενο σχόλιό του τις Vexations του Satie και τυχαία σήμερα επισκεπτόμενος το blog του Alex Ross, μουσικοκριτικού του ‘New Yorker’, »The Rest is Noise» – μπορείτε να βρείτε το link στη δεξιά στήλη, στο Blogroll – έπεσα πάνω στο πρόγραμμα της πρώτης παρουσίασης του έργου, το οποίο και του το έστειλα. Ο al3xandr0s απάντησε με ένα πολύ ενδιαφέρον mail, το οποίο παίρνω την πρωτοβουλία να δημοσιεύσω:

    «Χίλια ευχαριστώ για το πρόγραμμα. Βλέποντας τα ονόματα (οι περισσότεροι είναι συνθέτες) θυμήθηκα έναν άλλο που εκείνη την εποχή τα παρακολουθούσε όλα αυτά ως ακροατής και που λίγο αργότερα έφτιαξε υπέροχους ηχητικούς κόσμους που έχουν μείνει σημεία αναφοράς στην πειραματική μουσική. Μιλάω βέβαια για τον αμερικανό Alvin Lucier. Μαθητή του συντηρητικού Lucas Foss που τον μάγεψαν όμως τα μουσικά happening του Cage και που ήταν ο πρώτος που ασχολήθηκε συστηματικά και με συνέπεια με αυτό που σήμερα ονομάζουμε sound installations.

    O Lucier θεωρείται από μερικούς (λανθασμένα κατά τη γνώμη μου) μινιμαλιστής γιατί η τεχνική του συνίσταται στο (σε γενικές γραμμές πάντα) να παίρνει ένα ηχητικό συμβάν και να το δοκιμάζει μέσα από αναρίθμητες (έτσι μοιάζουν, δεν είναι τόσο τρομακτικά πολλές στην πραγματικότητα) επαναλήψεις μέσα απ’ τις οποίες συμβαίνουν βασανιστικά αργές μεταβολές. Σε ένα έργο για παράδειγμα ακούμε έναν ταλαντωτή να παίζει όλες τις «νότες» που μπορεί να ακούσει το ανθρώπινο αυτί με τη σειρά από την πιο χαμηλή στην πιο ψηλή. Δε λέω συχνότητες γιατί δεν τις παίρνει μια μια αλλά χρησιμοποιεί ένα συγκερασμένο σύστημα. Ο στόχος δεν είναι να ακούσουμε στη σειρά όλες τις νότες, αλλά να δούμε πως διαμορφώνεται ο βόμβος, το ηχόχρωμα, η ένταση ο ίδιος ο ήχος και τα διάφορα χαρακτηριστικά του κρατώντας όλες τις παραμέτρους σταθερές εκτός από τη συχνότητα. Πως η συχνότητα διαμορφώνει και άλλα χαρακτηριστικά του ήχου.
    Το πιο γνωστό του έργο (έργο σταθμός στη μουσική του 20ου αιώνα) είναι το «I am sitting in a room». Το έργο αυτό (1970) αποτελείται από μια ηχογράφηση 80» που επαναλαμβάνεται επί 45′. Η ηχογράφηση αυτή είναι και η «παρτιτούρα» του έργου. Εκεί ακούμε τη φωνή του ίδιου του συνθέτη να μας περιγράφει το ίδιο το έργο και το τι θα συμβεί. Το κείμενο είναι το εξής: «I am sitting in a room, different from the one you are in now. I am recording the sound of my speaking voice and I am going to play it back into the room, again and again, until the resonant frequences of the room reinforce themselves, so that any semblance of my speech with perhaps the exception of rhythm is destroyed. What you will hear then are the natural resonant frequences of the room articulated by speech. I regard this activity not so much as a demonstration of a physical fact, but more as a way to smooth out any irregularities my speech might have.» (σε μερικές λέξεις καθώς διαβάζει το κείμενο κάνει διάφορα εφέ με τη φωνή του -αυτά στα οποία αναφέρεται στην τελευταία φράση πχ λέει r-r-r-rh-r-rhyyythththm, s-s-s-s-s-m-m-mooth).»

    Όπως γράφει και ο ίδιος, με το συγκεκριμένο ολοκληρώνεται η αναφορά του σε ‘μινιμαλιστές και μινιμαλίζοντες’. Τον ευχαριστώ για τα πάντα ενδιαφέροντα και εμβριθή σχόλιά του, που προσωπικά, τουλάχιστον, τροφοδοτούν τις απορίες μου και διευρύνουν τις αναζητήσεις μου.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s