Sarah Kane II

H Sarah Kane είναι η πιο χαρακτηριστική εκπρόσωπος μια γενιάς Βρετανών θεατρικών συγγραφέων που έκαναν την εμφάνιση τους τη δεκαετία του ’90, με έργα που στόχο είχαν να δείξουν επί σκηνής την πραγματικότητα ωμή. Το κίνημα αυτό ονομάστηκε ‘στα-μούτρα-σας θέατρο’, «in-yer-face thatre» (επισκεφτείτε την προηγούμενη ιστοσελίδα και περιηγηθείτε στο site, θα βρείτε ικανοποιητικές πληροφορίες για τον θεατρικό λόγο του «τρίβω-στα-μούτρα-σας-τον-κωλοκόσμο-που-μου-κληρονομήσατε», και πολλές αφορμές για να επεκτείνετε την αναζήτησή σας). Τ0 πρώτο της έργο, το Blasted, ανέβηκε το 1995 και προκάλεσε σκάνδαλο. Ακολούθησαν το Phaedra’s Love, το 1996, το Cleansed/ Καθαροί πια, ίσως το πιο τολμηρό και ακραίο έργο της και το Crave, και τα δύο το 1998 (για μια ενδιαφέρουσα συγκεντρωτική σελίδα για την Kane και τα έργα της πατήστε εδώ). Το «4.48 Ψύχωση» είναι το τελευταίο της έργο και παρουσιάστηκε περίπου ενάμιση χρόνο μετά τον θάνατό της. Όπως ανέφερε και ο al3xandr0s στο σχόλιό του, στην πρώτη ανάρτηση αυτού του αφιερώματος, δεν παρουσιάζει τις σκηνές βίας που βρίσκει κανείς στα προηγούμενα έργα, όμως η πιστή, απεικονιστική, ψυχολογική αμεσότητα της γραφής κάνει το ‘4.48’ ένα πραγματικά πολύ δύσκολο στην ανάγνωσή/ αναπαράστασή του κείμενο. Παρακάτω αντιγράφω μία σκηνή, σε μετάφραση της Ρούλας Πατεράκη:

να επιτυγχάνω στόχους και φιλοδοξίες

 

να ξεπερνώ εμπόδια και να επιτυγχάνω υψηλές επιδόσεις

 

να αυξάνω τον αυτοσεβασμό με την επιτυχή άσκηση του ταλέντου

 

να υπερνικώ τους αντιπάλους

 

να ασκώ έλεγχο και επιρροή στους άλλους

 

να υπερασπίζω τον εαυτό μου

 

να υπερασπίζω τον ψυχολογικό μου χώρο

 

να δικαιώνω το εγώ

 

να προσελκύω την προσοχή

 

να φαίνομαι και να ακούγομαι

 

να συγκινώ, να καταπλήσσω, να γοητεύω, να αιφνιδιάζω, να διεγείρω, να ψυχαγωγώ, να διασκεδάζω ή να ξελογιάζω τους άλλους

 

να είμαι ελεύθεση από κοινωνικούς περιορισμούς

 

να αντιστέκομαι στην καταπίεση και στον καταναγκασμό

 

να είμαι ανεξάρτητη και να δρω ανάλογα με τις επιθυμίες μου

 

να περιφρονώ τους τύπους

 

να αποφεύγω τον πόνο

 

να αποφεύγω την ντροπή

 

να ξεπλένω παλιές ταπεινώσεις αναλαμβάνοντας εκ νέου δράση

 

να διατηρώ τον αυτοσεβασμό μου

 

να καταστέλλω το φόβο

 

να ξεπερνώ την αδυναμία

 

να ανήκω

 

να είμαι αποδεκτή

 

να πλησιάζω και να επικοινωνώ ευχάριστα με τους άλλους

 

να συνομιλώ φιλικά, να λέω ανέκδοτα, να ανταλάσσω συναισθήματα, ιδέες, μυστικά

 

να επικοινωνώ, να συνομιλώ

 

να γελάω και να κάνω καλαμπούρια

 

να κερδίζω τη στοργή του επιθυμητού Άλλου

 

να προσκολλώμαι και να παραμένω πιστή στον Άλλον

 

να απολαμβάνω αισθησιακές εμπειρίες με αυτόν τον καθεξόμενο Άλλον

 

να τρέφω, να βοηθώ, να προστατεύω, να ανακουφίζω, να παρηγορώ, να υποστηρίζω, να νοσηλεύω ή να θεραπεύω

 

να με τρέφουν, να με βοηθούν, να με προστατεύουν, να με ανακουφίζουν, να με παρηγορούν, να με υποστηρίζουν, να με νοσηλεύουν ή να με θεραπεύουν

 

να σψηματίζω αμοιβαίως ευχάριστες, μόνιμες, συνεργατικές και ανταποδοτικές σχέσεις με τον Άλλον, με έναν όμοιο

 

να με συγχωρούν

 

να με αγαπούν

 

να είμαι ελεύθερη

6 responses to “Sarah Kane II

  1. Διάβασα Σάρα Κέην μέσα στα τρίσβαθα της κατάθλιψης. Θυμάμαι ότι δύο μέρες μετά έδινα μάθημα και δεν μπόρεσα να πάρω τα πόδια να βγω έξω από το σπίτι. Απέρριψα τη Σάρα Κέην, όπως απέρριψα αυτή την αρρώστεια που καταδυνάστευσε το μυαλό μου και τη ψυχή μου για χρόνια. Η Σάρα Κέην να πάει να.. να.. να.. να.. να. Να είμαι ελεύθεση κατ’εντολή δε γίνεται. Και όλοι εσείς που κάθεστε και μου μιλάτε τώρα για κινήματα τέχνης, ένα πράγμα αποδεικνύετε ότι ούτε σας αγγίζει, ούτε την καταλαβαίνετε. Αλλιώς ούτε εσείς θα μπορούσατε να πάρετε τα πόδια σας. Απλά φιλολογείτε ως γνήσιοι κουλτουριάρηδες.

    Το ότι η κοινωνία μας (και λίγο περισσότερο η βρετανική) χρειάζεται ομαδική ψυχανάλυση το έχουν πει άλλοι πριν από μένα. Δεν ξέρω αν η ψυχανάλυση είναι η λύση. Αλλά ξέρω ότι αν η Σάρα Κέην είχε βρει τη λύση, τώρα θα ζούσε κάπου ανάμεσά μας και θα συνέχιζε να γράφει για να δείξει την αλήθεια της. Εύχομαι να αναπαύεται η ψυχή της.

  2. @ ανώνυμος/η

    Η Sarah Kane έπασχε από βαριάς μορφής κατάθλιψη που τελικά την οδήγησε στην αυτοκτονία. Οι περισσότεροι ούτε ξέρουμε ούτε μπορούμε να καταλάβουμε τι ακριβώς είναι αυτό, βιωματικά τουλάχιστον. Από εκεί και πέρα κανείς εδώ δεν ωραιοποίησε τα πράγματα, απλά αναφέρθηκαν πληροφορίες και γεγονότα. Όπως και να το κάνουμε, μας αρέσει, δε μας αρέσει, συμφωνούμε ή διαφωνούμε, μας πονάει ή μας αφήνει αδιάφορους το κίνημα in yer face είναι κάτι το πραγματικό, συνέβη και είναι μέρος της ιστορίας. Αυτό που δε μοιάζεις να λαμβάνεις υπ’ όψη είναι ότι με εξαίρεση τη Sarah Kane οι υπόλοιποι του κινήματος δεν αντιμετώπιζαν/αντιμετωπίζουν τέτοια προβλήματα. Δεν πρόκειται για καλλιτέχνες που αυτοκτονούν ο ένας πίσω από τον άλλο, ούτε η θεματολογία τους είναι πάντα ίδια. Η Kane είναι ειδική περίπτωση. Όμως και το δικό της έργο έχει την αξία του ακόμα και για μας που -όπως μας κατηγορείς- δε μπορούμε να νιώσουμε τι μας λέει. Εκτός κι αν εννοείς ότι είμαστε τελείως ανίκανοι να αντιληφθούμε ή αισθανθούμε το οτιδήποτε, άφησε τον καθένα μας να κρίνει αν έχει κάτι να του πει η Kane και να ξέρει τι είναι αυτό. Ακόμα κι αν είναι να την απορρίψουμε όπως εσύ, πρέπει να το κάνουμε ο καθένας μόνος, δι’ αντιπροσώπου και ομαδικά δε γίνεται.

    Εγώ πάντως κατάλαβα ότι για την Sarah Kane η αυτοκτονία ΗΤΑΝ η λύση. Αυτό μου λέει στο 4.48. Δε μπορώ να νιώσω γιατί, έχω μεγάλες αντιστάσεις στο να το δεχτώ αυτό που μου λέει. Αλλά, αν καταλαβαίνω τι μου λέει, μου λέει ότι αυτή βρήκε τη μόνη λύση. Απλά εγώ δε μπορώ να δεχτώ μια τέτοια λύση. Μπορεί και να μην ξέρω τι μου γίνεται. Ψυχανάλυση πάντως δεν θα πάρω, ευχαριστώ. Ούτε εγώ τη χρειάζομαι, ούτε καμιά κοινωνία. Αλλά πάλι μπορεί ούτε εγώ, ούτε η κοινωνία να ξέρουμε τι μας γίνεται. Η δε απαξίωση «φιλολογείτε ως γνήσιοι κουλτουριάρηδες», δηλ. για να κάνω τη μετάφραση «είστε απ’ τα νύχια ως την κορφή δήθεν και εκτός πραγματικότητας», θα θεωρήσω ότι ήταν μια βιαστική αστοχία. Παρακολουθώ συστηματικά αυτό το blog και όσο μπορώ να ξέρω και να καταλαβαίνω ούτε ο οικοδεσπότης μας ούτε κάποιος από τους σχολιαστές γράψανε ποτέ κάτι που δεν πιστεύανε, μόνο και μόνο για να να πάρουν πόζα και να κάνουν εντύπωση ή γιατί δεν είχαν κάτι καλύτερο να κάνουν. Ούτε θεωρώ εκτός πραγματικότητας, πολυτέλεια, καπρίτσιο ή ελιτισμό (αυτά μας προσάπτεις) το να μιλάει κανείς και να μοιράζεται ιδέες για τις τέχνες και για πράγματα που βρίσκει ενδιαφέροντα. Είναι πολύ καλύτερο και αποτελεσματικότερο από την ψυχανάλυση.

    Θα κλείσω παραθέτοντας το ίδιο ακριβώς απόσπασμα από το Βιβλίο της Ανησυχίας του Φερνάντο Πεσσόα που χρησιμοποίησα σε σχόλιό μου σε άλλο post αυτού του blog:

    “Τι έχει κανείς να εξομολογηθεί αξιόλογο ή χρήσιμο; Αυτό που μας συνέβη ή συνέβη σ’ όλο τον κόσμο ή μόνο σ’ εμάς. Στη μια περίπτωση δεν είναι κάτι το πρωτοφανές, στην άλλη δεν είναι κατανοητό”.

    Η διαπίστωση αυτή δε σταμάτησε ούτε τον Πεσσόα ούτε την Kane ούτε κάποιον άλλο να γράψουν τα έργα τους, ούτε έκανε το κοινό να μην ενδιαφέρεται γι’ αυτά. Είναι η ανθρώπινη κατάσταση.

  3. Να, να, να… Τι καταναγκασμούς τραβάει ο καημένος ο κοσμάκης… Άτιμη, κακούργα κενωνία…

  4. @ alexandros
    «Ψυχανάλυση πάντως δεν θα πάρω, ευχαριστώ. Ούτε εγώ τη χρειάζομαι, ούτε καμιά κοινωνία.»
    Μου κάνει εντύπωση πώς αφορίζεις ολόκληρη επιστήμη σε 2 γραμμές! Την έχεις δοκιμάσει; Γιατί εγώ σε διαβεβαιώ ότι αν όλοι έκαναν ψυχοθεραπεία (γιατί η ψυχανάλυση δυστυχώς δεν είναι για όλους) θα ήξεραν πολύ καλύτερα τι τους γίνεται! Είσαι λίγο εριστικός χωρίς λόγο νομίζω! Αν ο ανώνυμος έχει ή είχε κατάθλιψη, σαφώς την καταλαβαίνει καλύτερα από σένα! Δεν τίθεται θέμα εκνευρισμού!

  5. Νομίζω ότι το να είμαστε αφοριστικοί, είναι φυσικά μια στάση, αλλά δεν οδηγεί σε τίποτα το γόνιμο. Όταν διάβασα Σάρα Κέην για πρώτη φορά, το πρώτο που κατάλαβα ήταν ότι μου ήταν αδύνατο να λειτουργήσει μέσα μου κανενός είδους ενσυναίσθηση. Μπορώ να συνδεθώ συναισθηματικά με κάποιες φράσεις της ή με κάποια αποσπάσματα του έργου της αλλά δεν μπορώ να ταυτιστώ. Την αναγνωρίζω ώς ιδιοφυια για την ηλικια στην οποία έγραψε τα έργα της, για το βαθύ περιεχόμενό τους, και για την λογοτεχνική τους αξία. Η κατάθλιψη είναι μια αδηφάγα ασθένια πολύ δύσκολη να αντιμετωπιστεί, ιδιαίτερα αν είναι χρόνια. Η Κεην έπασχε από χρόνια κατάθλιψη που προς το τέλος, όταν έγραψε και το 4.48 Ψυχωση, είχε μετατραπεί σε αρχή σχιζοφρένειας. Ομως κατα τη γνώμη μου είναι λάθος να εξετάζουμε το έργο της με γνώμονα την ψυχική της ασθένια. Αρκεί να αναγνωρίζουμε τις αναφορές της σ΄αυτην και τιποτα παραπάνω. Καταλαβαίνω πολυ καλα τον / την ανώνυμο γιατι είναι απερίγραπτα σκληρό να διαβάζεις ένα κείμενο τόσο ειλικρινές και ωμό όταν βρίσκεσαι κι εσύ σε μια κατάσταση που ναι μεν θες την αλήθεια αλλά ταυτόχρονα σου ποναει τ’ αυτιά με το που την ακούς.
    Αυτά.

  6. H Κεην επασχε απο κατάθλιψη, ποτε όμως δεν ζήτησε από το κοινό της να ταυτιστεί μαζί της. Αυτό που έγινε με την Κεην είναι ότι όπως με πολλους αλλους πρωιμα αδικοχαμενους συγγραφεις, τραγουδιστες και γενικα καλιτεχνες, προσπαθεις να βρεις ενα κωδικα στα εργα, την δικια τους φωνη να τους ψυχολογησεις ελαφρως. Ειδικα οταν περνας μια παρομοια κατασταση αυτη η προσπαθεια γινεται αναγκη και βυθιζεσαι ακομα περισσοτερο στα εργα τους (ειδικα οταν εχουν την θεατρικοτητα της Κεην). Η Κεην ομως στην πραγματικοτητα δεν εγραφε εγχειριδια για την καταθλιψη ή αλλες πνευματικες και ψυχικες ασθενειες. Το Blasted ειναι μια κριτικη στην βια, παντως ειδους και πως ενω βλεπουμε στις ειδησεις βιασμους και ακρωτηριασμους το περναμε στο ντουκου αλλα οταν το δουμε μπροστα μας στο θεατρο το αφοριζουμε. Το Καθαροι πια παροτι σκληρο (ισως σε σκηνες το πιο σκληρο της εργο) ειναι υμνος στον ερωτα. Πραγματικα σας προκαλω να το διαβασετε με αυτη την οπτικη και να με βγαλετε λαθος. Το Λαχταρω εινα σπουδη αρχικα στην ποιητικη γραφη θεατρου, στο θεατρο ηχων (βασικη εγνοια της Κεην οταν το εγραφε ηταν ο ηχος του κειμενου, ο ηχος των λεξεων) και μετα σε ενα αδικοχαμενο (;) ερωτα. Η Ψυχωση ειναι το κυκνειο ασμα μια προσπαθεια παρολη την κατασταση της να κρατησει σε ευθεια το μυαλο της να συνεχισει να γραφει και μιλάει για πολλα περισσοτερα πραγματα απο την ασθενεια της και την αυτοκτονια. Οπως ειχε γράψει ο Μαριους Φον Μαγιενμπουργκ:
    «Αφήστε την στην ησυχία της. Μην της καταλογιζετε, εκ των υστερων, το δικο σας κιτς, μη σφετεριζεστε την προσωπικοτητα της γιατι δεν την γνωριζουμε, μην την ενοχοποιειτε για το παθος της, γιατι δεν το μοιραζομαστε, μην την μετατρεπετε σε Λαιδη Νταιανα των διανοουμενων. Αφηστε την ήσυχη. Τα εργα της μιλανε από μονα τους και λενε αυτο που θελουν να πουν.»

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s